TİCARET BAKANLIĞI'NIN HAZIRLADIĞI KOLAY İHRACAT-İŞ KÜLTÜRÜ PORTALI, TİCARETİN GÖZ ARDI EDİLEN AMA ÇOK ÖNEMLİ BİR YÖNÜNÜ ELE ALIYOR. ÇÜNKÜ İHRACAT YAPACAĞINIZ ÜLKENİN KÜLTÜREL KODLARINI ÖĞRENMEK, TİCARETTE SİZİ BİR ADIM ÖNE TAŞIYABİLİR. ESKİ OAİB GENEL SEKRETERİ ÖZKAN AYDIN'IN "ULUSLARARASI İŞ KÜLTÜRÜ" ADLI KİTABIYLA BAŞLADIĞIMIZ SERİYİ, ŞİMDİ TİCARET BAKANLIĞI İŞ KÜLTÜRÜ PORTALI İLE DEVAM ETTİRİYORUZ.

Ticaret Bakanlığı'nın hazırladığı Kolay İhracat-İş Kültürü portalı, ticaretin göz ardı edilen ama çok önemli bir yönünü ele alıyor. Çünkü ihracat yapacağınız ülkenin kültürel kodlarını öğrenmek, ticarette sizi bir adım öne taşıyabilir. Eski OAİB Genel Sekreteri Özkan Aydın'ın "Uluslararası İş Kültürü" adlı kitabıyla başladığımız seriyi, şimdi Ticaret Bakanlığı İş Kültürü portalı ile devam ettiriyoruz.
TANIŞMA VE SELAMLAŞMA
- Tanışmada el sıkmak ve hafif bir baş selamı olumlu etki yaratır.
- Panamalılar konuşurken yakın durmayı ve dokunmayı severler. Genellikle ilk tanışmada yanaktan öpme olmaz, ancak tanıdıkları kişileri de bir kez yanaklarından öperler. Dostlar ve arkadaşlar arasında yanaktan öpme ve kucaklaşma oldukça normal bir davranıştır.
- Vedalaşırken tokalaşma yapıldığında bazen elinizi bırakmaz, elinizi tutarak sohbete devam ederler. Karşı taraf elini çekmeden elinizi çekmemeniz nazik bir davranış olacaktır.
- Tanışmalarda hemen kartvizit değişimi yapılır, kartvizitin bir yüzünün İspanyolca olması olumlu etki yaratacaktır. Genellikle kartvizitinizde cep telefonu bilginizin olması beklenir, eğer yoksa telefon numaranızı sormaktan çekinmezler. WhatsApp ülkede iletişim için kullanılan yaygın bir uygulamadır.
KIYAFET
- Panamalılar genelde pantolon ve uzun kollu gömlek-tişört giyerler. Halk kendi arasında "şort giyenler turisttir" şeklinde yorum yapar. Ülke çok sıcak ve nemli olmasına rağmen yerel halk gündelik hayatta hep pantolon giyer, üzerine kısa ya da uzun kollu tişört ve gömlek tercih ederler.
- Kamu kurumlarında üst düzey yöneticiler ise takım elbise giyer. Takım elbise giymenizin olumlu etkisi olacaktır. Kamu kurumlarında da kadınların daha rahat kıyafetler giydiği görülmektedir.
- Kapalı alanlarda yoğun şekilde klima kullanıldığından, seyahatinizde yanınıza ceket almanızda fayda bulunmaktadır.
"ÜLKEDE TÜRK DİZİLERİNE OLAN İLGİ OLDUKÇA YÜKSEKTİR."
BU HUSUSLARA DİKKAT EDİN!
- Panama nüfusunun yüzde 60'ından fazlasını "Mestizo" olarak adlandırılan yerel halk oluşturur.
- Ülkede yıllar boyunca Panama Kanalı üzerindeki ABD etkisi ve ithal ürünlerin çoğunluğunun ABD'den gelmesinden kaynaklı bir kültür görülmektedir.
- Ülkenin stratejik coğrafi konumu nedeniyle uluslararası birçok şirketin Panama'da ofisi bulunmaktadır. Çokuluslu şirketlerin Avrupa, Asya ve diğer Latin ülkelerinden gelen çalışanları (expatlar) ülkede nüfusun çeşitliliğine de katkıda bulunmaktadır.
- Panamalılar genel olarak rahat insanlardır. Ülkenin Pasifik ve Atlas Okyanuslarının arasında oluşu ve tropikal iklime sahip olması sebebiyle "ada insanı" mizacında oldukları söylenebilir.
- Ülkede Türk dizilerine olan ilgi oldukça yüksektir. Yerel kanallarda en çok TV izlenen saatlerde yayınlanan Türk dizileri, ülkede Türklere ve Türkiye'ye olan ilginin artmasına sebep olmuştur. Ülkede Türk olduğunuzu belirtmenizin ikili ilişkilerde olumlu etkisi olacaktır.
- İş görüşmelerinden önce Panama'daki resmi tatillerin kontrol edilerek seyahat planlaması yapılmasında fayda bulunmaktadır. Özellikle kasım ayında çok fazla tatil günü bulunur. İş seyahatleri için kasım-aralık aylarının tercih edilmemesi yerinde olacaktır.
- Panama'da yemek bir sosyalleşme aracıdır. Genellikle yemek yenirken iş görüşmesi de yaparlar. Davet eden taraf hesabı öder. Akşam yemeklerinde 15-30 dakika arasında bir gecikmeyle gidilebilir ancak öğle yemeklerine mesai saati sebebiyle zamanında katılım gösterilmesi önemlidir.
- Panamalılar çok pahalı olmayan ancak onları düşündüğünüzü belli eden küçük hediyelerden çok hoşlanır. Türk lokumu, küçük biblo hediyelikler, ajanda-kalem gibi ufak hediyelerin ikili ilişkilerin kurulmasında faydalı olacağı değerlendirilmektedir. Çok pahalı hediyeler yerine uygun fiyatlı hediyeler tercih edilmelidir.
- Özellikle bir eve davet edildiğinizde ev sahibine çiçek götürmeniz olumlu karşılanacaktır. Genellikle davet edilen eve hediyesiz gidilmemektedir.
"ÜLKEDE İSPANYOLCA KONUŞMANIZ KESİNLİKLE SİZİN İÇİN BİR ARTIDIR."
KURUMSAL KÜLTÜR

- Panamalılarla iş ilişkisinden önce kişisel ilişkiler kurmak oldukça önemlidir. Genelde kararlar üst düzey yöneticiler tarafından alınır, bu yüzden randevuların olabildiğince üst makamlardan alınmasında fayda vardır.
- Doğru insanlarla ve doğru bağlantılarla bir araya gelmeniz için Panamalı bir danışman-avukat ile çalışmanızın faydası olacaktır. Panamalı avukat-muhasebeci ile çalışmak da işlerinizi büyük ölçüde kolaylaştıracaktır.
- Randevuların en az iki hafta öncesinden alınmasında fayda görülmektedir. Muhatabınızın toplantıya yarım saat ile 45 dakika arasında geç kalması normal karşılanmaktadır.
- Bürokrasi ve karar alma mekanizmaları genel olarak yavaş olabilmektedir.
- İş toplantılarında öncelikle sohbet edilmesi beklenir. Çok sert satış ve pazarlama taktiklerinin uygulanmaması tavsiye edilmektedir.
- Bir toplantı sonrasında e-posta göndermek ve fikirleri için geri dönüş almaya çalışmak faydalı olacaktır.
- Sözlü anlaşmalar mutlaka yazılı metne dökülmelidir. Panamalılar genelde hayır demezler, o yüzden kararların bir metne bağlanması faydalı olacaktır.
- Ülkede İspanyolca konuşmanız kesinlikle sizin için bir artıdır. Panamalılar muhataplarının İspanyolca bilmesini bekler, İspanyolca konuşulmasından memnun olurlar.
- Panama'da sözleşmelerin büyük çoğunluğu İspanyolca dilindedir.
- Sohbet esnasında sözünüzün kesilmesi oldukça normal olup, saygısızlık olarak nitelendirilmemektedir.